Сонракы сəһифə (106) докторлуг диссертасиянын бир парчасыдыр. Диссертасиянын ады:
КОМПҮТЕРИ ДАЯГЛЫ ИНФРА-ГЫРМЫЗЫ (ИГ) СПЕКТРОСКОПИЯСЫ ИЛƏ
ДЕҺИДРОАСКОРБИН1) ВƏ ДИКЕТОГҮЛОНИН ТУРШУСУНДАН РЕАКСИЯЛАРЫНА
ТƏДГИГАТЛАР (Алманҹа)
Детлеф Пагел тəрəфəндəн тəгдим етилди (Һерманнстеин, Креис Ветзлар (Һерманнщейн, Вецлар Şəһристаны), Алманияда доғулан)
Гиссен 1992
Язычы тəрəфəндəн язы макинасында чап едилди вə чевирилди вə достча изни илə Үмумдүня Һөрүмчəк Торунун (Ъорлд Ъиде Ъеб) ичинə йерлəшдирилди, ©2011.Entwurf - Plan - draft - cizgi, eskiz, maket
mit kyrillischer Schrift von 1939 bis 1958 geschrieben
with Cyrillic font, written from 1939 to 1958
kiril hərfləri ilə 1939-dən 1958-ci yazılı
Alle rotfarbenen Wörter sind ungeprüft
All red colo(u)red words are unproofed
106
5 Хүласə
Бу тездə Һəм аскорбин1) туршу деҺидроаскорбин1) туршу редокс системинин оксидлəшмəси вə редуксиясы Һəм дə деҺидроаскорбин1) туршусундан (ДҺА-ндан) дикетогүлонин туршусуна (ДКГ-на) гəлəви Һидролиз инҹəлəндилəр. H–O вə C=O бағын групларыны еһтива едəн маддəлəрдə инфрагырмызы сəтһлəрдəн, тəдгиг едилмиш золағын параметрлəрини вə стандарт спектрлəрин вə калибрлəмə спектрлəрин ярдымы илə, һəм инфрагырмызы спектроскопик реаксиялар мүшаһидəси үчүн методика һəм дə ицмал, гиймəтли бир дəстəги яшады.
Бу əлагəдə, асетиласетонда вə (изо-)аскорбин1) туршусуларда кето-енол таутомерликин проблемлəри өйренилди. Даһа чох, дипол моменти дəйишикликлəри илə мүтəнасиб олан O=C валент рəгси модаларынын сөнүк интеграл əмсалынын квадрат көк дəйəрлəринин, гоншу бағынын групларыны тəтбиги илə кыясланабилир дəйишдийи, ҝөрүндү. Кето групларынын һидратасиясынын феномени, садə бир молекулда (бутанал, бутиралдеһид) инфрагырмызы спектроскопик мүшаһидə едилə билəрди. Тəсирин бир нечə гаршылыглы тəсирлəри сəбəбийлə, мəһлулда деһидроаскорбин1) туршулары һалиндə, шəрһ даһа гейри-мүəййəндир. Лакин, ачыг фəрглəр кристал бис-ДҺА илə һидратлашмыш ДҺА форманын арасындакы H–O вə O=C валент рəгси саһəсинде ортая чыхты. Бирмыналы, бис-ДҺА-нда HO групларын дейтерасиясы6) уғурлу олду. ДҺА-нун сабунлашмасынын просеси үчүн, 79.3 кҸ/мол-ун бир активлəшмə енержиси2) илə истилийин3) вə пҺ-нин функсионал тутарлылыкларынын, тəйин олунду. Əн чох үч инфрагырмызы стандарт спектр, D2O (ағыр су) мəһлулларындан рəгəмли мəлуматларын емалы (РМЕ, електрон мəлуматларын емалы, ЕМЕ) ярдымы илə айырд едилə билəрди. Бунлар, ДҺА, ДКГ вə башка редүктон5) кими бир маддəдир. Сабун яратма мəсулунун (ДКГ), пҺ титрасиясы вə инфрагырмызы спектроскопия тəрəфəндəн арашдырылан пКт дəйəринин, оксо карбоник туршуларын билинмиш пКт дəйəрлəринə уйғун олар. Таблетлəр илə спектрлəрдə CO2-ин ҝəлишмəси, декарбоксилизлəйəн ДКГ-нунда архада ҝөтүрүлə билир. Лакин, 37 дəрəҹə Ҹ-дə (37 сантиҝрад дəрəҹəдə) мəһлулда, йүксəк консентрасияларда ДКГ, һəлə де тамамəн гəрарлыдыр. Инфрагырмызы спектроскопия(ИГС)-я əлавə олараг, һəлə спектрофотометрия илə вə флоресан спектроскопиясы илə вə һəм дə електрон парамагнит резонанси (ЕПР) спектроскопиясы илə, ДКГ ана4) мəһлулларындан ёла чыхараq, ДКГ тəһлил етмə реаксиялары, һəм дə нейтрал вə гəлəви пҺ саһəсиндə, кейфиййəтҹə анализ едилди. Йүксəк пҺ дəйəриндə рубин-гырмызы бир маддə, һəм ДҺА-ндан һəм дə ДКГ-ндан ҝəлишти. О һава илə əлагəдар тəсирлəрə гаршы гəрарсыздыр, вə радикал просеслəри илə əлагəдə ҝəтирилə билир. Р–О ● радикалларыны ишарə едəн бир ЕПР сигналы тапылды.
Редуксиянын вə оксидлəшмəнин, ДҺА-нун вə ДКГ-нун гейри-сабитликлəри (гəрарсызлыглары) илə тəсирлəндийи проблемлидир. Буна ҝөрə, ДҺА-нун əлавə олараг сабунлашмасы сəбəбийлə, НАДҺ-нын еквимоляр консентрасиялары, садəҹə натамамҹа физиоложи пҺ саһəсиндə ДҺА-ну редуксия едир. H–S групу еһтива едəн маддəлəр илə редуксияларда ейнилə кечəрлидир. Бунун үчүн ҝөрүнүшдə бир реаксия дəрəҹəси ДҺА-нун сабунлашмасына бəнзəр тапылды. Лакин, H–S груплары илə реаксияларда, ДҺА-нун ҝəрчəк редуксия реаксиясындан излəдиҝи бир ара дөвлəт, инфрагырмызы спектроскопик сүбут едилмиштир. Оксидлəшмə реаксиялары тəрəфəндəн, C(6)–O–C(3) халга олушмая үчүн габилиййəтсиз илə габилиййəтли төрəмəлəрин арасындакы ачыг инфрагырмызы спектроскопик фəрглəр тапылды.
5 Хүласə
Бу тездə Һəм аскорбин1) туршу деҺидроаскорбин1) туршу редокс системинин оксидлəшмəси вə редуксиясы Һəм дə деҺидроаскорбин1) туршусундан (ДҺА-ндан) дикетогүлонин туршусуна (ДКГ-на) гəлəви Һидролиз инҹəлəндилəр. H–O вə C=O бағын групларыны еһтива едəн маддəлəрдə инфрагырмызы сəтһлəрдəн, тəдгиг едилмиш золағын параметрлəрини вə стандарт спектрлəрин вə калибрлəмə спектрлəрин ярдымы илə, һəм инфрагырмызы спектроскопик реаксиялар мүшаһидəси үчүн методика һəм дə ицмал, гиймəтли бир дəстəги яшады.
Бу əлагəдə, асетиласетонда вə (изо-)аскорбин1) туршусуларда кето-енол таутомерликин проблемлəри өйренилди. Даһа чох, дипол моменти дəйишикликлəри илə мүтəнасиб олан O=C валент рəгси модаларынын сөнүк интеграл əмсалынын квадрат көк дəйəрлəринин, гоншу бағынын групларыны тəтбиги илə кыясланабилир дəйишдийи, ҝөрүндү. Кето групларынын һидратасиясынын феномени, садə бир молекулда (бутанал, бутиралдеһид) инфрагырмызы спектроскопик мүшаһидə едилə билəрди. Тəсирин бир нечə гаршылыглы тəсирлəри сəбəбийлə, мəһлулда деһидроаскорбин1) туршулары һалиндə, шəрһ даһа гейри-мүəййəндир. Лакин, ачыг фəрглəр кристал бис-ДҺА илə һидратлашмыш ДҺА форманын арасындакы H–O вə O=C валент рəгси саһəсинде ортая чыхты. Бирмыналы, бис-ДҺА-нда HO групларын дейтерасиясы6) уғурлу олду. ДҺА-нун сабунлашмасынын просеси үчүн, 79.3 кҸ/мол-ун бир активлəшмə енержиси2) илə истилийин3) вə пҺ-нин функсионал тутарлылыкларынын, тəйин олунду. Əн чох үч инфрагырмызы стандарт спектр, D2O (ағыр су) мəһлулларындан рəгəмли мəлуматларын емалы (РМЕ, електрон мəлуматларын емалы, ЕМЕ) ярдымы илə айырд едилə билəрди. Бунлар, ДҺА, ДКГ вə башка редүктон5) кими бир маддəдир. Сабун яратма мəсулунун (ДКГ), пҺ титрасиясы вə инфрагырмызы спектроскопия тəрəфəндəн арашдырылан пКт дəйəринин, оксо карбоник туршуларын билинмиш пКт дəйəрлəринə уйғун олар. Таблетлəр илə спектрлəрдə CO2-ин ҝəлишмəси, декарбоксилизлəйəн ДКГ-нунда архада ҝөтүрүлə билир. Лакин, 37 дəрəҹə Ҹ-дə (37 сантиҝрад дəрəҹəдə) мəһлулда, йүксəк консентрасияларда ДКГ, һəлə де тамамəн гəрарлыдыр. Инфрагырмызы спектроскопия(ИГС)-я əлавə олараг, һəлə спектрофотометрия илə вə флоресан спектроскопиясы илə вə һəм дə електрон парамагнит резонанси (ЕПР) спектроскопиясы илə, ДКГ ана4) мəһлулларындан ёла чыхараq, ДКГ тəһлил етмə реаксиялары, һəм дə нейтрал вə гəлəви пҺ саһəсиндə, кейфиййəтҹə анализ едилди. Йүксəк пҺ дəйəриндə рубин-гырмызы бир маддə, һəм ДҺА-ндан һəм дə ДКГ-ндан ҝəлишти. О һава илə əлагəдар тəсирлəрə гаршы гəрарсыздыр, вə радикал просеслəри илə əлагəдə ҝəтирилə билир. Р–О ● радикалларыны ишарə едəн бир ЕПР сигналы тапылды.
Редуксиянын вə оксидлəшмəнин, ДҺА-нун вə ДКГ-нун гейри-сабитликлəри (гəрарсызлыглары) илə тəсирлəндийи проблемлидир. Буна ҝөрə, ДҺА-нун əлавə олараг сабунлашмасы сəбəбийлə, НАДҺ-нын еквимоляр консентрасиялары, садəҹə натамамҹа физиоложи пҺ саһəсиндə ДҺА-ну редуксия едир. H–S групу еһтива едəн маддəлəр илə редуксияларда ейнилə кечəрлидир. Бунун үчүн ҝөрүнүшдə бир реаксия дəрəҹəси ДҺА-нун сабунлашмасына бəнзəр тапылды. Лакин, H–S груплары илə реаксияларда, ДҺА-нун ҝəрчəк редуксия реаксиясындан излəдиҝи бир ара дөвлəт, инфрагырмызы спектроскопик сүбут едилмиштир. Оксидлəшмə реаксиялары тəрəфəндəн, C(6)–O–C(3) халга олушмая үчүн габилиййəтсиз илə габилиййəтли төрəмəлəрин арасындакы ачыг инфрагырмызы спектроскопик фəрглəр тапылды.
| Нота: | Азəрбайҹанҹа синонимлер
Azərbaycanca sinonimler Aserbaidschanische Synonyme: |
| 1) | аскорбин
аскарбин |
| 2) | активлəшмə енержиси
активасия енержиси |
| 3) | температур [NOM], температурун [GEN]
истилик [NOM], истилийин [GEN] |
| 4) | ана: ~ мəһлулу
еһтият: ~ мəһлулу сток: ~ мəһлулу |
| 5) | редүктон (?)
чох редуксия еткəн кимйəви маддə |
| 6) | дейтерасиясы (?)
дейтеријумла / дейтериюмла əвəз етмəси ... rus.: дейтерием ... |