106

5 Korutundu1) 

Bul tezde da askorbin kislotası degidro-askorbin kislotası kıçkıldanuu - kalıbına keltirüü (redoks) sistemasının kıçkıldanuusu jana kalıbına keltirüüsü da degidro-askorbin kislotasınan (DHA'nan) diketoqulon kislotasına (DKG'na) şakar gidroliz üyrönüldü. H–O jana C=O baylanıştın toptorun içinde boluuçu zattarda infraqızıl ölçömdördön, belgilengen jol-jol sısıktardın parametrlerinin jana standartka jana kalibrlöö spektrlerinin kömök menen, da infraqızıl spektroskopiyalık reakciyalardın baykoosu üçün ıkma da tüşündürüü2) , negisgi bir jardamdı köründü.

Bul baylanıştı, acetilacetondagı jana (izo-)askorbin qışqıldarındagı keto -yenol'duk tawtomeriyanın maseleleri üyrönüldü. Mından tışkarı dipol' momenttin özgörüştörü menen proporciyaluu O=C valenttik termelüülördün modalarının ekstinkciya6)  integraldı koefficientinin kvadrattık tamırdın baalarının, jakın4)  koşuu5)  toptorunun applikaciyası menen salıştırmalı özgörülgönü köründü. Keto-toptorunun gïdratacïyasının fenomeni, bir jönököy molekulada (butanal) ïnfraqızıl - spektroskopiyalık baykalıp aldı. bir neçe taasir etetin effektter sebepten, eritmedegi degidro-askorbin kislotaların janında interpretaciya2)  elek köp manilüü. Birok, açık ayırmalar kristalldık bis-DHA menen gidratalgan DHA formanın arasında H-O jana O=C valenttik termelüülördün bölügüdögü payda boldu. Açık, bis-DHA üçün HO-toptordun deyterirowaniye iygiliktüü boldu. DHA'nın samındanw processi üçün, 79,3 kDj/mol'-nın bir aktiwdüü energiya menen temperaturanın jana pH(rN)-nın funkcionalduu baylanıştarının, belgilendi. Eň köp üç ïnfrakızıl standard spektr, D₂O (oor suu) eritmelerinen elektronduk darekterdi processing (EDP) jardamı menen bölök aldı. Buldar DHA, DKG, jana elek bir redukton okşoş zat (/substancïya). Samındanw tüşümünün (DKG), pH(rN) metrdik titrlöö jana infrakızıl spektroskopiya tarabınan pK_k (rK_k) belgilengen baası, oksokarbon kislotalarının pK_k (rK_k) belgilüü baalarına ılayık keledi. Tabletkalar menen spektrlerde kömürkıçkıl gazdın (CO₂) ösüşü, dekarboksïlazaw etetin DKG'nda berilip biledi. Birok, 37 gradus C boljolduu eritmede, biyik koyultuwlarda DKG, elek toluk turuktuu türdö. Infrakızıl-spektroskopiya menen bölök elek spektrofotometriya menen, fluorescenttik spektroskopiya menen, jana anı menen birge elektronduk paramagnittik rezonans-tan (EPR-tan) spektroskopiya menen, DKG negizgi eritmelerden kete, DKG buzuluu reaktsiyaları jana anı menen birge neytralduu jana jegiç pH aymakta, sappattık üyrönüldü. Çoň pH (rN) baanın jönündö bir laal-kızıl zat, da DHA'nan da DKG'nan önügüdö. Aba taasirlerine karşı al turuksuzduk, jana radikaldık processter menen baylanıştırıla alıp kelinip biledi. R–O ● radïkaldarına körsötön bir EPR (EPR, ESR) sïgnalı belgilendi.

Kalıbına keltirüügö jana kıçkıldanuuga, DHA'nın jana DKG'nın turuksuzduktarı taasir ete problemalık. Oşonduktan, DHA'nın koşumça samındanw sebepten NADH'nın ekvimolyarlık koyultuwları, bir gana jartılay fiziologiyalık pH (rN) oblastta DHA kiskarttı. H–S toptaru içinde boluuçu zattar menen kalıbına keltirüülördü tak oşol ele nerse arakettenet. Bul üşün körünüp turgan bir reakciyanın tartip DHA'nın samındanwı okşoş belgilendi. Birok, H–S toptoru menen reakciyalarda, DHA'nın tuura kalıbına keltirüünin reakciyasınan eerçiy bir ortodo abal, infraqızıl spektroskopiyalık açıldı. Kıçkıldanuu reakciyaları tarabınan, C(6)–O–C(3) cikl tüzüüsünü üçün jöndömsüz menen jöndömdüü derivattardın arasındagı açık infraqızıl spektroskopiyalık ayırmalar belgilendi.

---

Nota:	Кыргызча синонимдер Kırgızça sinonimder Kirgisische Synonyme:
1)	korutundu kortundu
2)	tüşündürüü interpretaciya
3)	açılış: ~ dissertaciya doktorlık: ~ dissertaciya
4)	jakın koňşu
5)	koşuu (=eng.: addition, bond) (??) bakça (=eng.: garden, bond) (??)
6)	ekstinkciya pogaşeniya (??) oslableniye (??) tındıruu (??) jabuu (??) pogloşçeniya (=dts.: Absorption!; ????)